بافت · ۲ دقیقه خواندن
پشت فرش چه می‌گوید
پیش از هر چیز، فرش را برگردانید. پشت فرش نشان می‌دهد دستباف است یا ماشینی، گره‌ها چقدر ریزند و بافنده چقدر دقیق کار کرده است.
نقش در پشت فرش
در فرش دستباف، نقش در پشت فرش هم تقریباً به همان روشنی روی آن دیده می‌شود، چون هر گره از پشت هم پیداست. گره‌ها کمی نامنظم‌اند و ردیف‌ها همه جا کاملاً یکسان نیستند. این ناهمواری‌ها نشان دست‌اند، نه عیب.
پشت فرش ماشینی شبکه‌ای کاملاً منظم دارد. در برخی فرش‌های ماشینی، پشت با لایه‌ای پوشانده شده و نقش اصلاً دیده نمی‌شود.
ریشه و شیرازه
ریشه‌ی فرش دستباف ادامه‌ی همان تارهایی است که گره‌ها روی آن‌ها زده شده‌اند. اگر ریشه جدا به سر فرش دوخته یا چسبانده شده باشد، به احتمال زیاد فرش ماشینی است.
شیرازه، یعنی لبه‌ی بلند فرش، در دستباف با دست و نخ دور تارهای کناری پیچیده می‌شود. در فرش ماشینی معمولاً با چرخ دوخته شده و یکدست‌تر است.
شمردن رج از پشت
با یک خط‌کش می‌شود تراکم را از پشت فرش تخمین زد: شمار گره‌ها را در هفت سانتی‌متر از عرض فرش بشمارید. عددی که به دست می‌آید رج فرش است. هر گره دور دو تار پیچیده می‌شود و از پشت معمولاً دو برآمدگی کوچک دیده می‌شود؛ پس اگر برآمدگی‌ها را می‌شمارید، عدد را نصف کنید.
بعضی فرش‌های ماشینی امروزی پشت دستباف را خوب تقلید می‌کنند. برای اطمینان، شناسنامه‌ی فرش را بخواهید و از فروشنده درباره‌ی محل بافت بپرسید.